Governance and Global Affairs Blog

Studenten perspective: De macht van lobbyisten: de invloed van lobbyisten

Studenten perspective: De macht van lobbyisten: de invloed van lobbyisten

De invloed van lobbyisten

In de wetenschappelijke literatuur is er veel discussie over de impact van lobbyisten. Waarom zijn ze in sommige omstandigheden heel invloedrijk, en hebben ze in andere situatie weinig tot geen impact op politieke beslissingen?

“In een aantal blogs laten we vier studenten aan het woord die voor het vak Public Affairs (Bachelor Bestuurskunde) van Dr. Bert Fraussen de opdracht kregen een blog te schrijven over dit thema, waarbij ze dit vraagstuk vanuit verschillende invalshoeken benaderen.

Deze keer Alexandra Pontier over de invloed van lobbyisten. 

Als er aan de politieke macht van ‘Den Haag’ gedacht wordt, is er een groep waar je misschien niet gelijk aan denkt, namelijk: de lobbyisten. Lobbyisten kloppen maar al te graag aan bij politici en beleidmakers om hen te overtuigen van bepaalde belangen met als doel deze belangen te implementeren in een beleid. Er is echter een discussie gaande over het feit of lobbyisten nu echt invloedrijk zijn of niet. Sommigen beweren dat hun invloed groot is, terwijl anderen beweren dat hun invloed beperkt is. In deze blogpost toon ik aan dat deze vraag niet zo eenvoudig te beantwoorden is door beide standpunten te onderbouwen met argumenten.

Invloedrijk    
Een van de argumenten waarom lobbyisten invloedrijk zijn is dat lobbyisten de materiële en immateriële machtsbronnen hebben die ervoor zorgen dat zij hun invloed kunnen uitoefenen op het beleidsproces. Bij immateriële machtsbronnen kan gedacht worden aan sociale netwerken en professionele reputaties Bij materiële machtsbronnen kan gedacht worden aan campagnedonaties (Hofman, 2015). Machtsbronnen worden op hun beurt weer gebruikt om politici te overtuigen van hun visie door de voordelen van een bepaald beleid te laten zien (Dür, 2008). Een goed voorbeeld hiervan in de dividendbelasting. Geen enkele politieke partij had de dividendbelasting op zijn verkiezingsprogramma staan. Toch kregen lobbyisten, voornamelijk de multinationals Unilever en Shell, het voor elkaar om de politieke partijen te overtuigen van een afschaffing van de dividendbelasting tijdens de onderhandelingsfase van de coalitie (Giebels, 2017). Door veel commotie van de oppositie en de media-aandacht is de afschaffing van de dividendbelasting toch uit het regeerakkoord geschrapt. Dit voorbeeld geeft echter wel een goed inzicht in hoe lobbyisten het beleid kunnen beïnvloeden.    Bron: NRC (2011)

Een tweede argument is dat lobbyisten vaak al langer kennis hebben over een specifiek gebied dan de politici en beleidsmakers. Belangengroepen hebben hierdoor een bepaalde expertise binnen dit gebied. Lobbyisten beschikken zo over kennis waar politici en beleidsmakers niet altijd over beschikken, maar die zij wel nodig hebben. Ook is het vaak zo dat Kamerleden zelf simpelweg de tijd niet hebben om een eigen onderzoek uit te voeren, waardoor lobbyisten de Kamerleden van informatie voorzien (Lugt, 2016). Hierdoor zijn politici en beleidsmakers afhankelijk van de lobbyist, waardoor de lobbyist invloedrijk is. 

Beperkte invloed      
Er zijn echter ook argumenten te bedenken waarom lobbyisten beperkte invloed hebben. Een van de argumenten is dat de invloed van lobbyisten moeilijk te meten is. Dat blijkt uit de Initiatiefnota van de leden van Bouwmeester en Oosenbrug (2015). Het voorstel van de Tweede Kamerleden Bouwmeester en Oosenbrug betrof meer regels omtrent lobbying. Het doel hiervan was dat de lobby-invloed zo transparanter gemaakt werd. Uit deze nota blijkt dat het lastig is na te gaan welke informatie in welke fase van de beleidsvorming gebruikt wordt. Lobbyisten mogen dan wel invloed uitoefenen op de agendavorming, maar volgens Rosenthal et al. (1996) is de uiteindelijke beslissing van beleid niet hetzelfde moment als wanneer lobbyisten hun belangen proberen te overtuigen aan politici om het zo op de beleidsagenda te krijgen. Doordat het beleidsproces een incrementeel proces is, waarbij verschillende fases zijn, kan er niet gemeten worden welke belangen van lobbyisten uiteindelijk mee genomen worden in het beleid. Hierdoor is het lastig te achterhalen in hoeverre een politicus überhaupt de belangen van een lobbyist in het beleid overneemt.            

Een tweede reden waarom lobbyisten een beperkte invloed hebben is dat beleid redelijk vast staat voor de komende jaren. Dat wil zeggen dat de agenda voor het beleidsproces vol zit, waardoor lobbyisten hun belangen moeilijk op de beleidsagenda krijgen. Naast het feit dat deze agenda vol zit, zijn er altijd nog beleidsverstoringen die de beleidsagenda beïnvloeden (Lowery, 2013). Zo kunnen bijvoorbeeld natuurrampen of terreuraanslagen onverwachts prioriteit krijgen op de beleidsagenda. Als er op de volle agenda dan eindelijk ruimte is voor een voorstel van lobbyisten, moeten zij soms toch plaats maken voor de beleidsverstoringen, waardoor hun voorstel op zich moet laten wachten.           

Kortom, door machtsbronnen en kennis kunnen lobbyisten een belangrijke rol spelen in het besluitvormingsproces. Daartegenover staat dat de invloed moeilijk te meten is en een volle beleidsagenda invloed op het beleid juist beperkt. Het is dus lastig om een definitief antwoord te geven op de vraag of lobbyisten invloed hebben op het beleid. Hierdoor kan de vraag of lobbyisten invloedrijk zijn niet gemakkelijk beantwoord worden.

Add a Comment

Name (required)

E-mail (required)

Your own avatar? Go to www.gravatar.com

Remember me
Notify me by e-mail about comments